Phòng khách không chỉ là trung tâm của ngôi nhà mà còn là không gian sinh hoạt chung, nơi thể hiện cá tính và đẳng cấp của gia chủ. Trong kiến trúc hiện đại, thiết kế chiếu sáng phòng khách đã vượt xa khỏi công năng cung cấp ánh sáng đơn thuần. Đó là sự giao thoa giữa nghệ thuật sắp đặt và các chỉ số kỹ thuật khắt khe để tạo nên một kịch bản ánh sáng hoàn hảo.
Thiết kế chiếu sáng phòng khách mang đến bạn một cuộc sống tiện nghi
Nội dung bài viết
Vai trò của thiết kế chiếu sáng phòng khách trong kiến trúc nội thất
Thiết kế chiếu sáng phòng khách là một sự đầu tư xứng đáng để nâng tầm giá trị ngôi nhà. Bằng việc kết hợp đúng giữa thông số kỹ thuật và thẩm mỹ sắp đặt, bạn sẽ sở hữu một không gian sống mơ ước.
Ánh sáng phòng khách và khả năng định hình không gian
Chỉ cần chọn đúng cách chiếu sáng, bố trí nguồn sáng bạn sẽ có được một không gian phòng khách đánh lừa thị giác, xóa mờ đi những nhược điểm tồn tại.
Với những phòng khách có diện tích khiêm tốn thì việc sử dụng kỹ thuật chiếu trần phòng khách kết hợp với các dải Led hắt khe tường giúp xóa tan các góc tối đẩy tầm mắt lên cao. Nhờ đó cảm giác trần nhà như được nâng lên mang lại sự thông thoáng bất ngờ.
Trong kiến trúc mở thì việc phân chia khu vực chức năng là rất quan trọng. Nơi phòng khách thông với phòng ăn và bếp, ánh sáng đóng vai trò là “vách ngăn vô hình”. Thay vì dùng những bức tường bí bách người thiết kế sử dụng các lớp ánh sáng phòng khách khác nhau.
Ánh sáng thổi hồn vào không gian thêm phần sang trọng đẳng cấp
Ví dụ như một chiếc đèn thả trần cho khu vực bàn trà, kết hợp với hệ thống đèn rọi phòng khách tập trung vào mảng tường trang trí để định danh từng khu vực chức năng một cách tinh tế. Sự ngăn cách này giúp không gian được ăn gian thêm diện tích kha khá mà vẫn phân tầng được chức năng sử dụng.
Chiếu phòng khách dẫn lối cảm xúc
Thực tế, thiết kế chiếu sáng phòng khách là yếu tố có khả năng gia tăng thêm cảm nhận về không gian nhiều hơn bất kỳ món đồ nội thất nào. Chỉ cần thay đổi cách chiếu, cách phân bổ ánh sáng, cùng một phòng khách có thể trở nên ấm cúng hơn sang trọng và có chiều sâu hơn rất nhiều.
Sự ấm cúng và kết nối bằng các sử dụng các nguồn sáng có nhiệt độ màu ấm áp. Ánh sáng sẽ tạo nên tâm trạng dịu nhẹ kết nối các thành viên trong gia đình. Một bầu không khí sum họp thân mật sau một ngày dài làm việc, học tập.
Sự sang trọng và quyền uy được vẽ lên từ một kịch bản chiếu sáng có độ tương phản cao, nhấn mạnh vào các chi tiết đắt giá thông qua đèn rọi phòng khách. Điểm nhấn nhỏ tôn vinh đẳng cấp và vị thế của chủ nhân ngôi nhà mỗi khi đón tiếp khách quý.
Ánh sáng dẫn lối cảm xúc định hình phong cách cho gia chủ
Ánh sáng làm nổi bật vật liệu và màu sắc
Mọi vật liệu nội thất từ sự sần sùi của đá tự nhiên, sự mịn màng của nhung đến độ bóng của kim loại… đều cần ánh sáng để bổ trợ thêm cho vẻ đẹp đó.
Chất liệu nội thất được tôn lên vẻ đẹp rực rỡ dưới ánh sáng chiếu rọi của đèn rọi pòng khách. Ánh sáng xiên tạo ra những bóng đổ siêu nhỏ trên bề mặt chất liệu làm nổi bật lên kết cấu hoàn hảo cùng những đường nét tinh xảo.
Với chỉ số hoàn màu (CRI) vượt trội, hệ thống đèn từ An Phước cung cấp sẽ điểm tô thêm màu sắc của bức tranh treo tường hay màu vải sofa mà vẫn giữ nguyên độ rực rỡ và chiều sâu như dưới ánh sáng mặt trời tự nhiên.Từ đó gia tăng thêm nét đẹp nghệ thuật của những món đồ trang trí trong căn phòng khách của bạn.
Ánh sáng làm nổi bật lên chất liệu và kiểu dáng của các đồ vật decor trong phòng khách
Ánh sáng bảo vệ sức khỏe thị giác và nhịp sinh học
Vai trò quan trọng nhưng thường bị bỏ qua của thiết kế chiếu sáng phòng khách chính là yếu tố bảo vệ sức khỏe của con người.
Chống chói và mỏi mắt: Một thiết kế kỹ thuật tốt sẽ tính toán vị trí đặt đèn sao cho không gây chói trực tiếp vào mắt (UGR < 19). Sự phân bổ độ rọi phòng khách đồng đều, không nhấp nháy (flicker-free) giúp giảm áp lực cho võng mạc, đặc biệt quan trọng trong các hoạt động cần sự tập trung như đọc sách hay thư giãn xem phim.
Ánh sáng còn có vai trò điều tiết hormone trong cơ thể. Ánh sáng xanh vào ban ngày giúp tỉnh táo và ánh sáng vàng ấm vào buổi tối giúp kích thích sản sinh Melatonin, hỗ trợ giấc ngủ sâu. Đây chính là đỉnh cao của thiết kế chiếu sáng hiện đại – chiếu sáng vì con người.
Ánh sáng được bố trí đúng và đủ sẽ là liều thuốc bồi bổ cho tinh thần sức khỏe con người
Tiêu chuẩn chiếu sáng phòng khách
| STT | Không gian chức năng | Độ rọi (lux) | Độ đồng đều | Chỉ số hoàn màu | Mật độ công suất (W/m2) | Giới hạn hệ số chói lóa |
| 1 | Phòng khách | ≥300 | 0.7 | ≥80 | ≤13 | 19 |
| 2 | Phòng ngủ | ≥100 | 0.7 | ≥80 | ≤8 | 19 |
| 3 | Phòng bếp | ≥500 | 0.7 | ≥80 | ≤13 | 22 |
| 4 | Hành lang, ban công | ≥100 | 0.5 | ≥60 | ≤7 | 20 |
| 5 | Tầng hầm, khu để xe | ≥70 | 0.5 | ≥60 | ≤7 | 16 |
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 09:2013/BXD
Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7114-1:2008
Quy chuẩn xây dựng Việt Nam QCXDVN 05:2008/BXD
Quyết định của Bộ Y tế QĐ/BYT 3733/2002
- Độ rọi và sự phân bố độ rọi trong không gian trong nhà sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến thị giác. Chỉ khi thị giác được thoải mái thì các hoạt động trong sinh hoạt mới được diễn ra bình thường. Khi độ rọi không được đảm bảo sẽ dẫn đến các tác động tiêu cực tới thị giác, đồng thời gây nên trạng thái căng thẳng stress. Đối với phòng khách độ rọi tốt nhất ở khoảng ≥300 lux.
- Chỉ số hoàn màu là chỉ số thể hiện độ trung thực của màu sắc vật thể được chiếu sáng, chỉ số hoàn màu càng cao thì màu sắc càng chân thực và sắc nét. Chỉ số hoàn màu tiêu chuẩn khuyên dùng cho không gian nhà ở là ≥80. Tuy nhiên An Phước khuyên bạn nên sử dụng những loại đèn có CRI ≥90 đảm bảo tính chân thực gần như tuyệt đói, mang lại những trải nghiệm thị giác tuyệt vời nhất.
- Mật độ công suất sử dụng để đáp ứng tiêu chuẩn chiếu sáng trong nhà về nhu cầu sử dụng năng lượng có hiệu quả. Việc sử dụng công suất quá cao so với nhu cầu sẽ gây tốn điện. Ngược lại sử dụng công suất thấp so với nhu cầu sẽ dẫn đến hiện tượng thiếu ánh sáng, với phòng khác nên ở khoảng ≤13 w/m2.
Các nguyên tắc thiết kế chiếu sáng phòng khách tiện ích khoa học
Thiết kế chiếu sáng phòng khách là một hành trình đi tìm sự cân bằng giữa nhu cầu sử dụng và khát khao thẩm mỹ. Ánh sáng không chỉ để nhìn mà còn để cảm nhận. Một phòng khách được thiết kế ánh sáng đúng nghĩa sẽ là nơi bạn muốn trút bỏ mọi muộn phiền sau cánh cửa để đắm mình trong sự vỗ về của những tia sáng tinh tế.
Thiết kế chiếu sáng phòng khách phân tầng chức năng
Ngày nay chúng ta thường phân ra những nguồn sáng khác nhau theo từng không gian sử dụng. Điều đó giúp tạo nên những trải nghiệm tối ưu phục vụ công năng sử dụng tối đa cho người dùng.
Ánh sáng mang cũng cần được phân chia theo đúng khu vực sử dụng
Lớp ánh sáng nền
Đây chính là lớp ánh sáng bao trùm cả không gian với chức năng chính là chiếu sáng tổng thể. Lớp ánh sáng này thường đến từ hệ thống đèn âm trần với góc chiếu rộng hoặc đèn Led dây hắn khe trần. Chức năng chính là chiếu sáng hết mọi ngóc ngách tối trong ngôi nhà giúp cung cấp nguồn sáng về đêm.
Để tạo cảm giác tự nhiên, ánh sáng nền nên có cường độ vừa phải. Bí quyết của các nhà thiết kế ánh sáng tại An Phước Smart Light là sử dụng phương pháp chiếu sáng gián tiếp . Thay vì để ánh sáng dội thẳng xuống sàn thì hãy để nó hắt lên trần hoặc tường. Ánh sáng dội lại sẽ mềm mại hơn, xóa tan mọi bóng đổ sắc nét trên khuôn mặt giúp những cuộc trò chuyện trở nên thư thái hơn.
Lớp ánh sáng nền với chức năng chính chiếu sáng công năng cho toàn bộ khu vực phòng khách
Lớp ánh sáng sinh hoạt
Đây là lớp ánh sáng phục vụ trực tiếp cho các sinh hoạt cụ thể của gia chủ. Thiết kế ánh sáng phòng khách bài bản phải dự đoán được bạn sẽ làm gì ở đó.
Khu vực sofa & bàn trà: Đây là nơi bạn đọc sách, lướt điện thoại hoặc thưởng trà thư giãn. Một chiếc đèn cây (floor lamp) có bóng hướng xuống hoặc đèn thả vừa tầm mắt sẽ cung cấp lượng đèn sáng phòng khách tập trung, giúp bảo vệ thị lực.
Khu vực giải trí: Ánh sáng ở vị trí này chỉ cần có một lượng vừa đủ. Nếu quá sáng sẽ gây chói màn hình còn nếu quá tối sẽ làm mỏi mắt do sự chênh lệch ánh sáng lớn. Giải pháp là một dải Led hắt nhẹ phía sau ti vi để tạo vùng đệm ánh sáng, giúp mắt thư giãn hơn khi xem.
Ánh sáng khu vực tiếp khách cần sự trang trọng và lịch sự
Lớp ánh sáng điểm nhấn
Phòng khách có trở nên “đắt giá” hay không chính là nhờ lớp ánh sáng này. Đây là nơi đèn rọi phòng khách (Spotlight) trở thành nhân vật chính.
Một bức tranh sơn dầu, một bức tường đá thạch anh hay một kệ trưng bày kỷ vật sẽ trở nên vô hồn nếu chỉ có ánh sáng nền. Khi một chùm sáng hẹp từ đèn rọi phòng khách chiếu vào vật thể sẽ nổi khối và màu sắc được tách bạch khỏi không gian chung. Chiều sâu không gian được tạo ra thu hút ánh nhìn cho bất cứ ai chiêm ngưỡng.
Trong kỹ thuật chiếu sáng thì lớp ánh sáng nhấn thường có cường độ mạnh gấp 3 lần ánh sáng nền. Sự tương phản này tạo ra hiệu ứng thị giác mạnh mẽ khiến khách bước vào phòng lập tức bị thu hút bởi những “điểm chạm” thẩm mỹ mà bạn muốn khoe khéo.
Một điểm nhấn nhỏ tạo nên sự khác biệt lớn – Sản phẩm được cung cấp và thi công bởi An Phước Smart Light
Thấu hiểu rõ những quy luật này, đội ngũ thiết kế ánh sáng tại An Phước Smart Light luôn khảo sát và tính toán vị trí từng chiếc đèn chiếu sáng phòng khách. Phân tích biểu đồ quang thông, kiểm tra góc chiếu để đảm bảo rằng: tại mọi vị trí ngồi, gia chủ đều không bị ánh sáng chiếu trực tiếp vào mắt.
Lựa chọn thiết bị chiếu sáng cho phòng khách
Trong thiết kế chiếu sáng phòng khách, việc chọn đèn không bao giờ bắt đầu từ câu hỏi “đèn này có đẹp không?”, mà phải bắt đầu từ câu hỏi “đèn này sẽ làm gì cho không gian?”. Thị trường có thể có hàng ngàn mẫu mã, nhưng nếu không hiểu rõ vai trò của từng thiết bị, phòng khách rất dễ rơi vào tình trạng thừa đèn mà vẫn thiếu ánh sáng đúng nghĩa.
Mỗi nguồn sáng tại các khu vực khác nhau lại có vai trò riêng biệt
Đèn âm trần – Chiếu sáng chính cho lớp nền
Đèn âm trần hay còn gọi là downlight – đây lại là thiết bị có ảnh hưởng lớn nhất đến cảm giác chung của không gian. Nó giống như phần “hậu cần” của ánh sáng: không phô trương, không gây ấn tượng mạnh nhưng nếu làm sai toàn bộ không gian sẽ lập tức trở nên khó chịu.
Trong các thiết kế chiếu sáng phòng khách chất lượng cao, đèn downlight thường được ưu tiên sử dụng chip Led Cob. Loại chip này cho ánh sáng tập trung chỉ số hoàn màu cao và độ ổn định tốt, giúp ánh sáng nền trở nên tự nhiên và dễ chịu hơn rất nhiều.
Một điểm quan trọng khác là cách bố trí đèn âm trần. Nếu bố trí theo cảm tính ánh sáng sẽ rơi vào đúng đầu người ngồi gây chói hoặc tập trung quá nhiều ở giữa phòng khiến các mảng tường bị tối. Thiết kế chuẩn cần tính toán khoảng cách, góc chiếu và độ rọi phòng khách để ánh sáng lan tỏa đúng nơi cần thiết.
Đèn âm trần mang lại nguồn sáng cho cả không gian
Đèn rọi – Điểm nhấn cho không gian
Nếu đèn âm trần là nền thì đèn rọi chính là phần tạo nên sự khác biệt cho không gian. Trong chiếu sáng phòng khách đèn rọi không dùng để làm sáng toàn bộ phòng mà để kể câu chuyện thẩm mỹ – chiếu rọi nổi bật những mảng trang trí cho không gian.
Điểm quan trọng nhất khi chọn đèn rọi phòng khách không nằm ở công suất mà nằm ở khả năng điều chỉnh góc chiếu. Không gian sống không phải là thứ cố định. Hôm nay bạn treo tranh ở vị trí này vài năm sau có thể thay bằng tác phẩm khác hoặc đơn giản là muốn thay đổi cách bài trí. Một hệ đèn rọi tốt cần đủ linh hoạt để thích nghi với những thay đổi đó.
Đèn rọi tôn lên những điểm nhấn trong phòng khách
Với các hệ đèn của An Phước Smart Light khả năng xoay góc linh hoạt thậm chí lên tới 360 độ cho phép ánh sáng luôn theo kịp sự thay đổi của không gian. Ánh sáng lúc này không còn bị “đóng khung” mà đã trở thành một công cụ sống đồng hành cùng cách bạn sử dụng phòng khách.
Đèn chùm và đèn thả – Yếu tố hoàn thiện phong cách
Đèn chùm giống như “vương miện” của phòng khách. Nó hoàn thiện phong cách, định hình cá tính không gian và tạo ấn tượng thị giác mạnh mẽ ngay khi bước vào. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào đèn chùm để chiếu sáng thì ánh sáng thường sẽ không đủ đều và khó kiểm soát.
Vì vậy, trong các thiết kế chuyên nghiệp đèn chùm hoặc đèn thả luôn được đặt trong mối quan hệ với các lớp ánh sáng khác. Chúng phát huy hiệu quả nhất khi kết hợp cùng hệ đèn chiếu trần phòng khách và đèn rọi. Tổng thể chung vừa giữ được vẻ đẹp trang trí vừa không ảnh hưởng đến sự thoải mái khi sinh hoạt hàng ngày.
Bao quát xung quanh căn phòng khách có thể thấy rằng mỗi loại đèn trong phòng khách đều có một nhiệm vụ rất rõ ràng. Đèn âm trần tạo nền, đèn rọi tạo chiều sâu, đèn chùm hoàn thiện phong cách. Khi các thiết bị này được lựa chọn và bố trí đúng vai trò thì ánh sáng sẽ được phát huy tối đa ưu điểm.
Đèn chùm, đèn thả… mang lại vẻ đẹp nghệ thuật cho phòng khách của bạn
Đó cũng chính là triết lý thiết kế chiếu sáng phòng khách mà An Phước Smart Light luôn hướng tới – không chạy theo số lượng hay hình thức mà tập trung vào việc ánh sáng phục vụ không gian sống một cách lâu dài và linh hoạt.
Ứng dụng giải pháp chiếu sáng phù hợp cho từng không gian phòng khách
Mỗi không gian kiến trúc đều có một phòng khách riêng biệt với từng đặc điểm khác nhau. Nên tùy thuộc vào dạng kiến trúc nhà ở bạn đang sở hữu thì việc thiết kế chiếu sáng phòng khách cần có những lưu ý riêng.
Căn hộ chung cư – Tối ưu không gian hẹp: Đặc điểm chính của phòng khách căn hộ chung cư là trần thường thấp khoảng dưới 3m. Giải pháp đưa ra là tránh những loại đèn thả rườm ra và ưu tiên những đèn âm trần mỏng hoặc đèn ray nam châm sát với trần nhà.
Đèn phòng khách chung cư ưu tiên thiết kế đơn giản tiết chế chi tiết
Nhà phố – bài toán thiếu sáng tự nhiên: Bởi vì đây là những căn nhà thường có chiều sâu và nằm trong ngõ nên khó có thể tận dụng được nguồn sáng tự nhiên. Nên kết hợp đèn rọi dọc theo các bức tường để làm mất đi cảm giác hun hút như hành lang đồng thời tạo nhịp điệu ánh sáng giúp căn nhà tràn đầy sức sống từ trước ra sau.
Biệt thự – Ánh sáng rộng mở: Với diện tích lớn, phòng khách biệt thự cần kịch bản ánh sáng cực kỳ phức tạp. Sóng song với đèn trang trí khổng lồ là hệ thống chiếu sáng thông minh. Ánh sáng lúc này không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn phải truyền tải được sự tinh tế thông qua các hiệu ứng rọi cột, rọi phù điêu và hắt trần nhiều lớp.
Dù ở không gian nhà ở nào thì ánh sáng vẫn luôn cần có sự kết hợp hợp lý
Những lưu ý quan trọng trong chiếu sáng phòng khách để tăng giá trị cảm xúc
Để phòng khách đẹp và có chiều sâu, ánh sáng không nên chỉ “đủ sáng” mà cần được bố trí có chủ đích. Dưới góc nhìn của chuyên gia chiếu sáng, An Phước gợi ý một số nguyên tắc quan trọng giúp bạn tạo nên không gian hài hòa, tinh tế và thể hiện rõ cá tính gia chủ.
Trước tiên, hãy kết hợp linh hoạt giữa chiếu sáng trực tiếp và chiếu sáng gián tiếp. Cách bố trí này giúp không gian có điểm nhấn, tránh cảm giác đơn điệu và kích thích thị giác một cách tự nhiên. Với trần giật cấp, nên ưu tiên thanh nhôm định hình LED hắt trần thay cho dây LED thông thường để ánh sáng tỏa đều, mịn và sang trọng hơn.
Khi chọn đèn chiếu điểm, bạn nên sử dụng các loại đèn có góc chiếu hẹp như 15°, 24° hoặc 26°. Góc chiếu hẹp giúp tạo chiều sâu cho không gian, tốt hơn nhiều so với các mẫu đèn mica kính mờ có góc chiếu rộng 120° thường dùng trước đây. Đồng thời, nên cân nhắc các mẫu đèn có mắt LED sâu, chóa tối màu để nguồn sáng ẩn vào trần, mang lại hiệu ứng trần nhà gọn gàng và “sạch” hơn về thị giác.
Ngoài ánh sáng tổng thể, ánh sáng trang trí đóng vai trò rất quan trọng. Bạn có thể bố trí đèn hắt vào tường, vách hoặc tranh treo để tạo các quầng sáng mềm mại, giúp làm nổi bật khu vực decor. Với bàn trà hoặc đàn piano, đèn rọi có khả năng điều chỉnh hướng chiếu sẽ giúp tăng cảm xúc và chiều sâu cho không gian sinh hoạt.
Về màu sắc ánh sáng, chuyên gia khuyến nghị sử dụng nhiệt độ màu từ 3500K đến 4500K. Đây là dải ánh sáng trung tính, dễ chịu cho mắt, phù hợp cho phòng khách – nơi sinh hoạt và tiếp khách thường xuyên.
Bên cạnh việc lựa chọn đúng loại đèn, bạn cũng cần tránh một số sai lầm phổ biến. Không nên lạm dụng đèn downlight và rải đều đèn âm trần khắp phòng, vì cách làm này dễ khiến không gian trở nên phẳng, thiếu điểm nhấn. Ánh sáng nên được tập trung vào những khu vực thực sự cần thiết.
Khi sử dụng đèn rọi, hãy chú ý đến góc chiếu để tránh gây chói cho người ngồi đối diện. Một thiết kế chiếu sáng được đánh giá cao là khi bạn cảm nhận được ánh sáng dễ chịu nhưng không bị “lộ” nguồn sáng. Cuối cùng, đừng quên yếu tố đồng bộ phong cách: hệ thống chiếu sáng hiện đại sẽ không phù hợp nếu kết hợp với một chiếc đèn chùm cổ điển và ngược lại.
Ánh sáng cần có sự tiết chế và phục vụ đúng công năng của từng khu vực
Lựa chọn An Phước Smart Light – Chọn sự an tâm chất lượng
Giữa hàng ngàn đơn vị cung cấp thiết bị chiếu sáng, An Phước Smart Light đã thực sự khẳng định vị thế nhờ sự kết hợp giữa tư duy thiết kế và năng lực công nghệ với:
Đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm: An Phước không chỉ bán bóng đèn mà chúng tôi bán “giải pháp chiếu sáng”. Mỗi công trình đều được khảo sát thực tế, tính toán độ rọi phòng khách bằng các phần mềm mô phỏng 3D chuyên dụng để đảm bảo sai số là thấp nhất.
Hệ sinh thái Smart Light toàn diện: An Phước: Từ giải pháp thi công, thiết kế chiếu sáng cho tới thành phẩm hoàn thiện… đều được gói gọn trong một quy trình khoa học. Điều này cho phép gia chủ kiểm soát được phương án chiếu sáng phòng khách một cách mượt mà.
Cam kết về chất lượng: Chúng tôi chú trọng đến yếu tố “Ánh sáng sinh học”. Các sản phẩm của An Phước đều có đạt chuẩn quốc tế, chiếu sáng an toàn cho khách hàng. Ca kết mang lại một không gian ánh sáng phòng khách an toàn tuyệt đối cho cả người già và trẻ nhỏ.
Đội ngũ của An Phước Smart Light luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên mọi công trình
Thiết kế chiếu sáng phòng khách là một sự đầu tư cho chất lượng sống lâu dài. Đừng để những chiếc đèn kém chất lượng làm mờ đi vẻ đẹp kiến trúc của bạn. Hãy để ánh sáng được tổ chức một cách khoa học có kịch bản và tràn đầy cảm hứng cùng An Phước Smart Light. Liên hệ Hotline 091.667.5050 để được tư vấn chi tiết.
Xem thêm:
